उद्योगधंद्याचा सूर्योदय - Sunrise Of Business

 

                      

१ . उद्योगधंद्यासाठी भांडवल कसे उभे करावे ? -

 पुण्या - मुंबईबरोबरच इतर लहान मोठ्या शहरांतूनही मायक्रो फायनान्स करणाऱ्या कंपन्या , नॉन बँकिंग कॉर्पोरेशन , तसेच ना नफा - ना तोटा तत्त्वावर चालणाऱ्या संस्था कार्यरत आहेत , ज्या अगदी गरीब महिलांनादेखील उद्योगधंद्यासाठी भांडवल पुरवतात . . . गरीब स्त्रियांहून थोडा वरचा वर्ग म्हणजे ज्यांच्याकडे तारण , जामीन आहे . | अशा स्त्रियांसाठी बरेच पर्याय आहेत . बऱ्याचशा सहकारी बँका अशा महिलांना कर्ज देतात . यासाठी त्यांनी नवरा किंवा घरातली एक व्यक्ती आणि बाहेरचे दोन जामीनदार उभे करणे आवश्यक आहे . ज्यांच्याकडे पगाराची स्लीप आहे , अशा । महिलांना लाख ते दोन लाख भांडवल ' पर्सनल लोन ' खाली सहज उभे करता येऊ शकते .  तसेच को . ऑप ., बँका खाजगी बँका आणि शेड्यूल्ड बँका हे कर्ज उपलब्ध करून देतात . हल्ली बहुतांश बँका कर्ज देताना महिलांना प्राधान्य देतात , त्यामुळे भांडवलाची समस्या कमी झाली आह

२ . आपल्या व्यवसायासाठी मोठेल ध्येय कसे ठेवता येईल ? -

मी इथे ध्येय मोठे नाही , तर ' सुयोग्य ध्येय असले पाहिजे ' असे म्हणेन . प्रत्येक क्षेत्रात प्रचंड स्पर्धा आहे . ब्यूटी पार्लर , ड्रेस डिझायनिंग , टेलरिंग यांची दुकाने नाक्यानाक्यावर , गल्लोगल्ली दिसून येतात . ज्याला प्रचंड स्पर्धा आहेस व ज्यात सामान्य कौशल्य आहे , असा व्यवसाय करण्यापेक्षा वेगळे कौशल्य असणाऱ्या व्यवसायाचा पर्याय अवलंबा आणि सुयोग्य ध्येय बाळगा . . आपण व्यवसायासाठी किती वेळ देऊ शकतो , हासुद्धा महत्त्वाचा भाग आहे . कौशल्य आणि वेळ हे समीकरण जुळविल्यावर आपले ध्येय आखताना महिलांनी असा विचार करायला हवा , की माझ्याकडे जागा आहे की भाड्याने घ्यावी लागणार आहे . भाड्याने जागा घ्यायची झाल्यास गुंतवणूक आली ते पैसे आपल्या खिशातून जाणार , जर घरातील जागाच आपण यासाठी वापरू शकत असू , तर भाड्याचा खर्च वाचवु शकतो . त्यामुळे ध्येय ठेवण्याआधी माझ्याकडे कोणते कौशल्य आहे . माझ्याकडे किती वेळ आहे आणि त्यासाठी स्वत : ची की भाड्याची जागा उपलब्ध आहे , या प्रश्नांची उत्तरे शोधायला हवी . यानंतर प्रश्न येतो , तो म्हणजे घरच्यांचे सहकार्य मी कसे मिळवीन ? अनेक महिला उत्साहाच्या भरात व्यवसायाला सुरुवात करतात . नवरा , सासू - सासरे सुरुवातीला सहकार्य करू असे म्हणतात . पण हळूहळू ते कमी होत जाण्याच प्रमाण वाढत , त्यांना मदत करणे जमत नाही . मग सगळी धावपळ आपल्याला करावी लागते , जे अनेकदा शक्य होत नाही . त्यामुळे आपल्याला घरच्यांचे किती आणि कसे सहकार्य उपलब्ध आहे , याचा त्या महिलेने आढावा घेतला पाहिजे . सहकार्य नसेल , पण कुटुंबीयांशी चर्चा करून , संवाद साधून ते मिळवता येणे शक्य आहे का किंवा काही पर्याय निर्माण करता येतील का ते पाहावे . एकूणच सुयोग्य ध्येय आखताना आपले कौशल्य , आपण किती तास काम करू शकतो . जागा आहे का , घरच्यांचे सहकार्य कसे मिळवता येईल या गोष्टी लक्षात घ्यायला हव्यात .
                     

3 .मार्केटिंग कसे करावे ?-

 आपले काम नव्याने सरू करत आहात . ही नकती सरुवात असल्यामळे फार मोठे स्वप्न लगेच पाहायला नको . जागतिक बाजारपेठेचे स्वप्न पाहण्याची ही वेळ नाही . यासाठी अजन बराच वेळ आहे . इतर कुणाकडेच उपलब्ध नसणारे काम तुम्ही करत असाल आणि त्याची ' बल्क ऑर्डर ' घेणे शक्य असेल , तरच निर्यात शक्य आहे . अन्यथा नाही . सध्या तुम्ही घराजवळील आपल्या टप्प्यात असलेले मार्केट शोधा , ज्या मार्केटमधील बदलते ट्रेंड्स आपण आपल्या डोळ्यांनी पाहू शकतो , अशा | मार्केटचा विचार करा . मार्केटमध्ये स्पर्शापासून रोज बदल होत असतात . त्या ट्रेंडनुसार बदलत राहणे आवश्यक आहे . आपण कपडे शिवून विकत असू , तर आपल्याकडे कौशल्य हवे . माल बाहेरून आणून विकत असू , तर नफ्याचे प्रमाण किती ठेवायचे हे ठरवा . मार्केटमधील बदलत्या ट्रेंडनुसार अपडेटेड राहा . त्याचबरोबर आपल्या मर्यादा माहीत करून घ्या . निव्वळ हौस म्हणून , घर सांभाळून वेळ मिळेल तेव्हा व्यवसाय करायचा आहे की खरेच , हा व्यवसाय आपण सातत्याने करू इच्छितो का आपण देत असणान्या वस्तूचा / सेवेचा दर्जाही उत्तम असायला हवा . त्याच्या जोडीने पकजिंग आणि प्रेझेंटेशन महत्त्वाचे आहे . घरी बनविलेले पदार्थ , वस्तु तम्ही विकत असाल , तरी त्याला आकर्षक बडिंग करा . बदलत्या मार्केटनुसार आपल्या प्रॉडक्ट आणि पैकेजिंगमध्ये बदल करायला हवे . तसेच त्यात अतिरिक्त नावीन्य आणायचा प्रयत्न करा . सोशल मीडियाचाही यासाठी तुम्हाला फायदा करून घेता येईल . बॅकवर्ड - फॉरवर्ड लिंकेजेस ( म्हणजे आपल्या धंद्याला लागणाऱ्या कच्चा • मालाच्या वापरातून - बॅकवर्ड आणि तयार उत्पादनापासून इतर उत्पादन • बनवणे - फॉरवर्ड ) सारखा आणखी • एखादा धंदा करता येतो , का ते पाहा . माल ( सोर्सिंग ) कुठून येणार त्याकडेही लक्ष द्यायला हवे . प्रत्येक वेळी आपण स्वत : जाऊन माल खरेदी करण्यापेक्षा तिकडे संपर्क स्थापन करा , पैसे पाठवा आणि घरपोच माल मिळवा . मुख्य म्हणजे आपल्या व्यवसायात सातत्य हवे , एकाच धंद्यात तुम्ही टिकून राहणे महत्त्वाचे आहे . आज रांगोळी , उद्या शिवणकाम , परवा वेगळच काहीतरी असला प्रकार करू नका . यामुळे तुम्ही६ कोणताही धंदा धड करू शकणार नाही.

                            

4. उद्योगधंद्यासाठी करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे तसेच आवश्यक परवानग्या कोणत्या व बैंक अकाउंटचे महत्त्व काय ?-

घराबाहेर , तसेच घरगुती स्तरावर व्यवसाय करणार असाल , तर शॉप अँड एस्टेब्लिशमेंट अॅक्ट लायसन्स आणि पॅन कार्ड आवश्यक आहे . तुम्ही दुकान किंवा टपरी घेत असाल , तर महानगरपालिकेची टॅक्स पावती आणि गुमास्ता लायसन्स काढावे लागते . तुम्ही जर अन्नपदार्थ विकणार असाल , तर तुम्हाला फूड अँड ड्रग अॅक्ट अंतर्गत लायसन्स घ्यावे लागते आणि दरवर्षी ते रिन्यू करावे लागते . आधार कार्ड तर आता सगळ्यांसाठी बंधनकारक झाले आहे . . त्याचबरोबर वेगळे बँक अकाउंट उघडून आपल्या धंद्याचे ठराविक उत्पन्न बँकेत टाकायला हवे व त्याच खात्यातून व्यवसायासाठीचा खर्चसुद्धा केला पाहिजे . बँकेमार्फत आपल्या उत्पन्नाच्या एन्र्टीज ठेवायला हवे. याचा फायदा  बँकेकडून कर्ज घेतेवेळी होईल , बँकेच्या / चेकच्या माध्यमातून व्यवहार झाल्यास त्याच्या एन्ट्रीज मिळतात आणि त्या आधारे बँक आपल्याला हवे असणारे कर्ज मंजूर करताना काही प्रश्न उभे करत नाही . टॅक्स वाचविण्यासाठी रोखीने व्यवहार कराल , पण नंतर जेव्हा धंदा वाढविण्यासाठी कर्ज हवे असेल तेव्हा तुम्हाला बँकेला आपल्या व्यवसायाची उलाढाल कर्ज काढण्यासाठी कशी दाखवता येणार ? यासाठी सामान्य ज्ञान वाढवा , बँकेचे व इतर आर्थिक व्यवहार समजून घ्या . स्मार्टनेस वाढवा . बँक मॅनेजरही तुम्हाला या बाबतीत मार्गदर्शन करू शकतात . 

                 
                        

5. स्पर्धा मोठी की सहकार्य ?-

गृहोद्योग करायचा , तर आपले कौशल्य काय आहे , त्यातून आपल्याला किती पैसे मिळू शकतात , हे बघायला . हवे . त्याचबरोबर आपल्या कामाचे पैसे दर स्पर्धात्मक हवा . तुमच्या कामाचा दर इतरांपेक्षा अधिक असेल , तर काम मिळणार नाही आणि कमी असेल , तर तुमचे नुकसान होईल . त्यामुळे तुम्हाला बाजारभाव माहीत असणे आवश्यक आहे . त्याचबरोबर आपले स्पर्धक आपल्याला माहीत असायला हवेत आणि या स्पर्धकांशी आपली ' हेल्दी कॉम्पिटिशन ' असली पाहिजे . स्पर्धकांबरोबर स्पर्धा करण्यापेक्षा सहकार्य करून आपल्या सगळ्यांनी थोडे । कार्य करून आपल्या सगळ्यांनी थोडे वेगवेगळे ग्राहक / मार्केट शोधण्याचा प्रयत्न करायला हवा . एकमेकांचा धंदा मारण्याचा प्रयत्न करू नये . ते चुकीचे ठरते . त्यामळे स्पर्धा करण्यापेक्षा सहकार्य हे तत्त्व अवलंबणे अधिक फायद्याचे ठरेल . .

                

6 . कर्मचारीवर्ग कसा निवडावा ?-

 गरज नसेल , तर कर्मचारी ठेवू नका . आपला व्यवसाय कोणता , त्यातील उलाढाल किती , उत्पन्न किती याचा विचार आधी करा . त्यानुसार मग आपल्याला व्यवसायात खरेच मदत हवी असेल , तर कर्मचारी ठेवा . स्वत : ला काम करावे लाग नये किंवा इतरांना सांगण्यासाठी / दाखविण्यासाठी बरेच जण नोकरवर्ग ठेवतात . पण तसे करू नका . शक्य तेवढे काम स्वतः करा . व्यवसायाचा अवाजवी पसारा वाढवू नका . जमेल तेवढ्या कमी खर्चात अधिक व्यवसाय करा . कर्मचारी ठेवायचे झाल्यास किमान वेतन कायद्याप्रमाणे ( मिनिमम वेज अॅक्ट ) कर्मचाऱ्यांना पगार द्यावा लागेल हादष्टिकोन ठेवला पाहिजे . कर्मचाऱ्यांचा पगार देऊन त्यापेक्षा अधिक रक्कम आपल्या हातात आली पाहिजे . हा हिशोब आधीच करायला हवा . नाहीतर नुकसानच अधिक होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही . त्यापेक्षा आपल्या घरातील सदस्यांची मदत व्यवसायात मिळू शकेल का , हे बघा .

                 

७ . जीएसटी आदी कोणत्या गोष्टींची आवश्यकता असते ?-

जीएसटीचा मुद्दा गृहोद्योगाच्या बाबतीत तेवढा लागू होत नाही . २० लाखांहन अधिक उलाढाल असणाऱ्या व्यवसायांसाठी जीएसटी लागू होतो . महिलांसाठी आयकर मर्यादा तीन लाख करण्यात आलेली आहे आणि २० लाखांच्या खाली जीएसटीचा मुद्दा काही लागू होत नाही . त्यामुळे हा मुद्दा आता एवढ्यात लक्षात घेण्याचे कारण नाही .

                        

     सर्वात शेवटी मी हेच म्हणेल की प्रयत्न करत रहा,  यश नक्कीच मिळेल.
     आमचा हा लेख कसा वाटला नक्की कळवा.

    "I don't believe in taking right decisions. I take decisions and then make them right."

                                - Ratan Tata Sir

                       धन्यवाद!